Competentietraining

Een effectieve sociale vaardigheidstraining voor kinderen en jongeren van 5 tot 19 jaar

Voor wie?
Kinderen op de basisschool en jongeren op de middelbare school die sociale vaardigheidstekorten hebben. De trainingen worden op de school zelf of in een Ouder- en Kind Centrum van het stadsdeel Amsterdam aangeboden. Als de training op de school zelf plaatsvindt, kunnen er een of twee beroepskrachten op school worden opgeleid tot trainer, zodat de training en ondersteuning van kinderen door kan gaan, ook na afloop van de training. Ouders en leerkrachten worden standaard bij de trainingen betrokken.

Waarom?
Soms blijkt een intern sociaal emotioneel programma op school (zoals bijvoorbeeld "Leefstijl" of "de Vreedzame school") voor een kind met sociale vaardigheidstekorten te weinig te zijn, maar kan een verwijzing naar jeugdzorg nog voorkomen worden. In die gevallen kunnen kinderen in kleine groepjes extra getraind worden in het ontwikkelen van hun sociale vaardigheden en alles wat daarbij hoort, zodat zij daarna in groepssituaties (weer) vaardig kunnen functioneren.

Wat is het?
Het doel van de competentietraining is om kinderen en jongeren voldoende sociaal vaardig te maken om adequaat te kunnen functioneren in dagelijkse situaties. Kinderen leren in deze training specifieke vaardigheden zoals; hoe ze iets kunnen vragen aan een ander, onderhandelen over welk spel je gaat spelen, omgaan met plagen/pesten, omgaan met boosheid of een nare reactie en opkomen voor zichzelf.

Hoe werkt het?
De training bestaat uit 6 tot 8 bijeenkomsten en wordt uitgevoerd door twee (soms drie) trainers. De training vindt wekelijks plaats in een groep van 6 tot 8 kinderen op een vaste dag en vast tijdstip. De kinderen krijgen huiswerk mee (‘klus’ genoemd in de training); opdrachten die ze thuis of op school moeten maken waarin ze nieuwe kennis en vaardigheden uit de training moeten toepassen op een dagelijkse situatie. Vier tot zes weken na afloop van de training is er een terugkombijeenkomst, om de vaardigheden op te frissen, te bekrachtigen en te signaleren of nazorg nodig is.

Effect
De Competentietraining aan 6-12 jarigen is op effectiviteit onderzocht door de UvA, vakgroep Klinische Psychologie. De positieve effecten van de Competentietraining blijken groter dan van vergelijkbare trainingen en de meeste effecten blijven op lange termijn behouden. De Competentietraining is daarmee bewezen effectief (De Boo, 2009). De Competentietraining is ook gegeven als leerstraf in het kader van een Halt afdoening (12-18 jaar). Deze variant is in wetenschappelijk onderzoek bewezen effectief gebleken (Weijers, 2004). Daarnaast is de Competentietraining erkend door het NJI en opgenomen in de Databank Effectieve Jeugdinterventies.

Resultaat
Het resultaat van de training is dat kinderen en jongeren zich voldoende sociale vaardig hebben eigen gemaakt om (weer) adequaat in basissituaties (school, thuis, vrije tijd) te kunnen functioneren en niet terugvallen in het oude gedrag.

Periode uitvoer
De Competentietraining is oorspronkelijk rond 1990 gestart als sociale vaardigheidstraining voor delinquente jongeren. Door toenemende vraag naar meer preventief aanbod is de training aangepast voor gebruik in het voortgezet onderwijs en later ook in het basisonderwijs. In deze vorm bestaat de training alweer zo’n 10 tot 15 jaar, waarbij tussentijds wijzigingen hebben plaatsgevonden om de kwaliteit van de training te vergroten.

Opdrachtgevers
Gemeente Amsterdam, de stadsdelen en Ouder- en Kind Centra in de stadsdelen en in stadsregio Amsterdam. Scholen in basis-, voortgezet- en speciaal onderwijs, welzijnsinstellingen en jongerenwerk.

Kwaliteit
SO&T hanteert een kwaliteitssysteem om de kwaliteit van de Competentietraining te garanderen; Training, certificering, verplichte deskundigheidsbevordering, begeleiding en periodieke monitoring en evaluatie van trainers. De methodische handleiding en achterliggende theoretische uitgangspunten worden regelmatig aangepast aan vernieuwde inzichten en praktijkervaringen.

SO&T en de Competentietraining
De Competentietraining is door SO&T ontwikkeld en past in het opgroeiondersteuningsaanbod van SO&T. SO&T coördineert de trajecten, zorgt voor kwaliteitsbewaking en –verbetering, ondersteunt en adviseert leerkrachten en schoolteams bij het bevorderen van sociale vaardigheden van kinderen en begeleidt op aanvraag implementatietrajecten naar aanleiding van de Competentietraining.

Informatie
Programmamanager opgroeitrainingen: Drs. Karel Drexhage.
k.drexhage@kwaliteitinopvoeden.nl